Stress en het autonome zenuwstel

Stress en het autonome zenuwstel

Het autonome zenuwstelsel wordt aangestuurd door het limbisch systeem. Het limbisch systeem reageert op ons emotionele leven. De emoties in de mind uiten zich via het limbisch systeem in het lichaam. Dit gebeurt via het zenuwstelsel en hormoon stelsel. Je kunt zeggen dat de hersenen gedachten en emoties omzetten in elektrische (via zenuwen) en biochemische (via hormonen) activiteit. Kortom, veranderingen in het autonome zenuwstelsel worden veroorzaakt door onze mind.

Het autonome zenuwstelsel, dat zorgt voor de instandhouding van het lichaam, bestaat uit de sympathicus en parasympathicus. Deze zorgen respectievelijk voor stimulans en rust. Bij stress is de balans tussen beide systemen verstoord. Wanneer we negatieve emoties ervaren, zoals angst, kan dit zorgen voor een overactiviteit in een van beide systemen. Overactiviteit van de sympathicus resulteert in de vecht-vlucht reactie. Bij de parasympathicus leidt overactiviteit tot bevriezing.

Sympathicus: Vecht-vlucht reactie

Bij de vecht-vlucht reactie wordt de sympathicus overactief. Je lichaam gaat harder werken en gebruikt gedurende deze periode meer energie dan normaal. Als dit langere tijd aanhoudt, kan het zelfs tot een burn-out leiden.

De vecht-vlucht reactie bestaat uit vier fasen:

1.ALARM

Reactie op gevaar leidt tot overactieve sympathicus

  • Gespannen spieren
  • Verhoogde bloeddruk en hartslag
  • Klaar voor actie, intense focus
2. Aanpassing

Terugbrengen van balans in autonome zenuwstelsel (homeostase)

Verminderde stress blijft in onderbewuste, dit zorgt voor continu lage spanning waar je aan gewend raakt

3. Uitputting

Gebruik van reserve energie door aanhoudende overactiviteit sympathicus

Harder en harder werken voor hetzelfde resultaat

Burn- out

4. TERMINATIE

Constante uitputting

(Fatale) Gezondheidsklachten

De vecht-vlucht reactie zou van belang zijn voor overleving en bescherming. Echter, we zien dat deze reactie het lichaam juist minder efficiënt maakt. Het vecht-vlucht mechanisme reageert namelijk niet op gevaar, maar op angsten die we ervaren.

Parasympathicus: Bevriezing reactie

Hoewel een overactieve sympathicus goed is onderzocht in de medische wetenschappen, is er tot nu toe minder aandacht geweest voor de impact van een overactieve parasympathicus.

Als de parasympathicus actiever wordt, zorgt het voor rust. Als het overactief wordt, leidt het tot loomheid en minder hard werken van organen. Het kan zelfs leiden tot een depressie. Je komt moeilijk je bed uit, krijgt moeilijk iets gedaan. Alles is te veel.

Het gevolg van een overactieve parasympathicus is de bevriezing reactie. Astma is een voorbeeld van bevriezing. De longwegen worden nauwer, zodat lucht moeilijker kan stromen. Ook bevriezing kun je beschrijven in vier fasen:

1.ALARM

Reactie op angst leidt tot overactieve parasympathicus

  • Organen minder actief
  • Loomheid, bleek
  • Conflict vermijdend
  • Hopeloos gevoel, geen controle over eigen leven 
2. Aanpassing

Terugbrengen van balans in autonome zenuwstelsel (homeostase)

Werken aan activering van organen en terugbrengen tempo (v.b. cardio)

3. Atrofie

Afnemen orgaanfuncties vanwege doorzetting bevriezing

Afname capaciteit organen en spieren

4. TERMINATIE

Afzwakken immuunsysteem

Aantasting vitale functies

Overactiviteit van de sympathicus en parasympathicus kunnen tegelijk voorkomen. Het autonome zenuwstelsel is een complex systeem die we niet tot een ‘zwart-wit’ verdeling kunnen beperken. Bovenstaande geeft een indruk van de werking van beide systemen.   

Stress en ziekte

Stress kan allerlei ziektes veroorzaken, van hoofdpijn tot hartziekten. Het verzwakt het immuunsysteem en vergroot de kans op ontstekingen. Ontstekingen kunnen zich uiten in allerlei ziektes zoals maagzweer, ziekte van Crohn en kanker.

Alle ziektes als gevolg van stress zijn psychosomatisch van aard. Een psychosomatische ziekte is een aandoening in het lichaam waarvan de oorzaak zich in de geest (mind) bevindt. Het woord psychosomatisch bestaat uit 2 delen; psyche, de mind en soma, het lichaam. Er is steeds meer overeenstemming dat de meeste ziektes psychosomatisch van aard zijn. 70 tot 80 % van onze ziektes zijn psychosomatisch. 

Neem bijvoorbeeld hoge bloeddruk. Het is een veel voorkomende aandoening die er in sluipt. We weten het vaak pas wanneer een arts het constateert. Hoge bloeddruk kan leiden tot hartaandoeningen of beroertes. Dr. Herb Benson laat in zijn boek ‘The Relaxation Response’ zien dat hoge bloeddruk 2 tot 5% veroorzaakt wordt door een fysiologische afwijking. Hij geeft aan dat 90 tot 95% van de gevallen van hoge bloeddruk bekend staan als ‘essential hypertension’ en niet veroorzaakt worden door een fysiologische afwijking. Dit houdt in dat in deze gevallen de oorzaak niet lichamelijk maar psychisch is. Hoge bloeddruk is bijna altijd een reactie van stress op het bloedvatstelsel. Omdat we onze emoties niet kunnen beheersen of geen innerlijke balans kunnen houden, kunnen we onze bloeddruk niet controleren.