Ashtanga yoga, een overzicht

Yama-niyama-asana-pranayama-pratyahara-dharana-dhyan-samadhayo-ashtavangani

Patanjali – Yoga Sutra 2.29

Maharshi Patanjali beschrijft in zijn yoga sutra’s vier verschillende wegen naar viveka (zuivere wijsheid), de oplossing voor het lijden. Ashtanga yoga, het achtvoudige pad, is toegankelijk voor iedereen en daarmee een ideale weg voor de beginners op het yoga pad. De letterlijke vertaling van ashtanga is acht ledenmaten (ashta + anga). Dit pad bestaat uit acht ‘ledematen’ van yoga. Net zoals het lichaam zich zowel in een bepaalde volgorde als synchroon ontwikkelt, zo ook kent het achtvoudige pad zowel een volgordelijkheid als simultane groei. Alle acht ‘ledematen’ zijn volgroeit bij het bereiken van het doel.

De acht onderdelen zijn:

  1. Yama
  2. Niyama
  3. Asana
  4. Pranayama
  5. Pratyahara
  6. Dharana
  7. Dhyana
  8. Samadhi

Als eerste worden de yama en niyama benoemd, die bijdragen aan stabiliteit op maatschappelijk en persoonlijk gebied. De vijf yama’s houden verband met het maatschappelijk leven en dragen bij aan een vredige samenleving voor iedereen. De vijf niyama’s zijn verbonden aan het persoonlijke leven en zorgen voor innerlijke reinheid en stabiliteit.  Deze eerste twee onderdelen vormen het fundament van yoga en zijn daarom onmisbaar.

Na het fundament gelegd te hebben, kunnen stappen gemaakt worden richting spirituele beoefening. Als eerste is het nodig om een stabiele houding (asana) te vinden waarin men zich met gemak kan bevinden. Om dit te bereiken worden verscheidene oefeningen gedaan die lichaam en het innerlijke stabiel en gezond maken. Tijdens de beoefening kan de nadruk gelegd worden op het lichaam (fysieke oefeningen) of het innerlijke (mentale oefeningen, o.a. mantra recitatie). Beide zijn aan elkaar verbonden, waardoor vooruitgang van de een zorgt voor vooruitgang van de ander.

Na het aannemen van een goede houding is de volgende stap het praktiseren van pranayama, beheersing van de prana. Dit begint met het beheersen van de ademhaling. Daarna is men in staat om de subtiele prana te herkennen en te sturen. Prana en mind (het geheel van onze gedachten en gevoelens) kunnen gezien worden als twee zijden van dezelfde munt. Wanneer prana onder controle wordt gebracht, kan controle verkregen worden over de mind. Het omgekeerde is eveneens waar.

Wanneer beoefening van asana en pranayama succes hebben, kan de beoefenaar zijn zintuigen terugtrekken uit de wereld en zich volledig naar binnen keren. Dit is pratyahara. Deze eerste vijf stappen worden de buitenste delen van ashtanga yoga genoemd.

Wanneer de beoefenaar zich naar binnen keert, kan begonnen worden met de binnenste delen van ashtanga yoga. Deze bestaat uit concentratie (dharana), contemplatie (dhyana) en meditatie (samadhi). Wanneer samadhi wordt bereikt, is de spirituele beoefenaar geschikt om viveka te ontvangen en wordt daarmee verlost van het lijden.